tùskom

November 26th, 2016

Naar het schijnt zijn de Denen zeer gelukkig.
Ik heb geen idee hoe ze dat hebben gemeten, en ook niet hoe serieus dat onderzoek was, maar bon: ze zijn dus het gelukkigst.
En bij fenomenen van geluk wordt er daarna altijd met een vergrootglas gekeken, want iedereen wil gelukkig zijn. Dan ontstaat er een theorie, of er komt een goeroe op het toneel, en binnen de kortste keren verschijnen er boeken.

Hygge. Pronounced hoo-ga.

Wij kennen dat in ons gezin.
Het heeft geen naam, en toen ik er gisteren over aan het nadenken was, dan dacht ik dat het het meest aanleunt bij wat mijn lief noemt ‘tùskom’. Hij zegt ook soms ‘kunnen landen’. Thuiskomen dus. Het omhelst veel meer, maar tùskom is het begin.

Het verliest een stuk magie als ik het neerschrijf, maar het is – eerder onbewust – de reden waarom het hier goed gaat, bij ons, denk ik. En misschien, heel misschien, is het wel waardevoller dan ik dacht (niet dat ik het ooit onderschatte, ik stond er meer dan duizenden dagen gewoon niet vaak bij stil).

Het zijn de kaarsen die vanaf de herfst aan tafel altijd branden, de kindjes die ‘s morgens in hun pyama in de zetel boterhammen mogen eten, de Verbinding die we af en toe eens doen (zelden buiten ons gezin, zelden), de altaartjes in ons huis, die herinneringen dragen, de tafel waaraan we heel vaak samen zitten om te eten, en de blijdschap van Anouk als ze ziet dat we er allemaal zijn, en samen eten, de tjoolkleren die ik in het weekend draag, de dumplings die we samen maken op woensdag, als het eigenlijk al bedtijd is, crumble uit de oven, ik die de koffietas voor mijn lief soms klaarzet ‘s avonds, en hij die ‘s morgens altijd koffie voor me maakt, Sigur Ros en geen ander geluid terwijl ik in de zetel zit, lezen en een beetje lachen tussendoor, ons klein oud plekje waar iedereen zo graag is en mijn lief en ik nog het liefst. Frans boek lezen met onze tiener en ons ander dochtertje dat weent en vijf minuten kan bekomen op mijn schoot, de bloemen die op tafel staan. Het zou nog wel duizend dingen kunnen zijn, het ene na het andere schieten mij te binnen.

Het gaat heel heel vaak niet over design en mooie kleren en geld (al weet ik dat wij niks te kort hebben hoor, ik bedoel, het gaat niet over rijk zijn denk ik, of over meer geld willen), werk (ook al werk ik ontzettend graag en heb ik de beste collega’s van de ganse wereld): het gaat nog vaker gewoon over hier, over ons vijf.
Dus als ik alle rest uit mijn leven zou weggommen, dan zou ik nog steeds op deze essentie komen, die van het tùskom.

Ik denk dat mijn lief en ik dat geërfd hebben, door de genen van de mensen van wie wij voortkomen, ik in het bijzonder van mijn grootvader langs mijn mama’s kant en van mijn beide grootmoeders. Genetische manipulatie in tijden dat schaarste evident was, en overvloed ongezien.

Onze kinderen verschillen, maar ze hebben het alledrie op een andere manier in zich. Ik zie het bij momenten vaker en anders bij de ene dan bij de andere, maar ik zie het altijd weer een beetje en het maakt me rustig en blij dat ze het in zich hebben.

Ik geloof niet dat je er boeken over hoeft te schrijven, als het ware handleidingen van hoe het moet. Want dan zit je daar plots, in je perfect verlichte huis, te wachten op iets dat niet komt. Met een stuk warme cake in je handen.

Heel voorzichtig denk ik soms dat er een grotere plek zou moeten zijn in het leven en in het onderwijs voor de waarde van het tùskom. Gewoon een beetje de essentie beleven. Steiner en Montessori zullen er het best bij aanleunen, vermoed ik, maar het is echt zo zo zo belangrijk dat het doorgegeven wordt. Het zou de kring kunnen zijn, in de klas, maar dan een kring waarin iedereen zijn veilig plekje kan hebben (niet een kring die in de leerplandoelstellingen staat), de klaspantoffels die klaar staan als het winter is. Het fruit dat samen wordt gesneden en dan ook samen wordt opgegeten: dat zou pas tùskom zijn.

Het is een moeilijke tijd: we hebben alles wat we willen, minstens elk twee schermen per dag en een hoop tv er bovenop, we hebben onlineshopping als constante bevrediger, we kunnen overal naartoe en er is altijd wel iets belangrijker en fijner en spannender dan tùskom. Allemaal zeurende stoorzenders, voor je het weet ben je het verleerd

Maar er is nog veel tùskom rond mij.
Ik hoor het op de koer, als mijn buurvrouw tegen haar zoontje zegt: ‘kom, we gaan gezellig samen boekjes lezen straks’, terwijl zij en ik beiden de was ophangen op onze eigen koer. Ik zie het als het kleine moksje van mijn vrienden met haar handje op de zetel slaat, waarmee ze teken geeft dat ik naast haar moet zitten en niet snelsnel moet beginnen opruimen. Ik zie het bij mijn schoonmoeder, die van tùskom tùsbluvn heeft gemaakt (ze is 80, en ze is het allerliefst in haar eigen huis), bij mijn collega, die op vrijdagavond altijd frietjes eet samen met zijn vrouw en dochters. Oh ik zie het echt zo veel.

Het is de grootvader van mijn lief, die al jaren gestorven is, maar die ‘s avonds aan de stoof Franse boeken las, met een sigaret in zijn mond.

Het was als gisteren, toen mijn lief rare muziek oplegde, en ik vroeg of het iets anders kon zijn. Hij zette de plaat af, en ik zei: anders moet jij boven (in onze nieuwe living) wat muziek gaan luisteren, en hij schudde zijn hoofd en zei: ‘Ik wil bij jullie zijn.’

Tùskom. Ik zei het al.

13 Responses to “tùskom”

  1. Doris Says:

    Ja, dat. En meer van dat, graag.

  2. Anne Says:

    Het is de geur van thuis die ik tevreden opsnuif in mijn gang als ik thuiskom.

    Het is het handje van mijn kleindochter dat vol vertrouwen op mijn arm ligt.

    Het gaat inderdaad niet om design. Het gaat om een kast uit de kringloopwinkel. Het gaat om spulletjes met een verhaal, waarbij ik terugdenk aan mijn grootmoeder. Het gaat om thuis.

  3. Marie Says:

    ja he Anne, jij kent het ook he xxx

  4. nobutterfly Says:

    De beste vertaling die ik er tot nog toe van hoorde. Karrie had het me proberen uitleggen en hoe ze gruwelde van de commercialisering van het begrip. Dit is gewoon perfect: tuskommn

  5. Kruimel Says:

    Oh, Marie. Niemand kan het zo mooi zeggen als jij. Niemand slaat zo zacht de nagel op de kop.

  6. Anne Says:

    Ik ben nog eens teruggekeerd om te herlezen, en nog eens te herlezen, want ik vind het zo mooi. Ja Marie, ik ken dat ook. Het is een mooie vertaling, maar ik zou nog een andere moeten vinden, want ik heb die roots niet 🙂

    Voor mij is het ook: opstaan in alle vroegte en de geur van de verse koffie ruiken die Meneertje Mertens zette.

    Het is Lili die bij ons komt, waarmee ik dan eerst naar de foto’s ga kijken. Dat is papa, dat is mama, dat is tante Lies, dat is peter Milan…

    Het is dat 6,5 maanden oude liefje dat een paar seconden naar me kijkt met die grote ogen van haar, als ik “wat je van beren leren kan” begint te zingen, en dan een brede glimlach van herkenning doet.

    Het is (pas maar op, hier is de moderne versie) naar de mooie zonsondergang kijken, en via Messenger aan Janna vragen of het daar bij haar ook zo’n mooie zonsondergang is, en zij die zegt dat ze bij AVS foto’s staat te maken door het raam.

    Het is de geur ruiken van de zeep die ik gebruikte toen Janna geboren werd.

    En zoveel meer.

    Blij dat we blij kunnen zijn met zoveel kleins. Klein maar belangrijk.

  7. Barbara Says:

    Marie, ik reageerde nooit eerder, maar ik genoot al vaak van je teksten. Deze gaat recht naar mijn hart. Ik print hem uit en stop hem in het boekje dat ik voor mijn vijfjarige dochter bijhoudt. Dit is waar ik wil naar streven: tuskom. Dankjewel. <3

  8. Kleine Atlas Says:

    Ik kom van een familiefeest en iedereen is met zo’n andere dingen bezig dan ik/wij (ik heb zo’n geluk met mijn broers, helemaal alleen ben ik nooit) en toen kwam ik thuis en:

    1) ik vond pompoensoep in de vriezer, die ik een tijdje geleden zelf maakt
    2) ik voegde er basilicum en yoghurt bij die ik kreeg van couchsurfers
    3) ik zette me in de zetel en ik keek naar de mooie dekentjes die van overal komen en nu eindelijk een plek beginnen te vinden. en. en. en.

    Het zit ook in boeken, vind ik. Neem kinderboeken of kinderseries of tv: er is zo’n ontzettend breed gamma, maar bij de goede voel je meteen iets goeds, iets dat bijblijft, iets dat een beetje leeft.

  9. Anna berg Says:

    Heel mooi stukje over hygge. Ik schreef er eerder ook al over.

  10. Marie Says:

    @Anne : ja, ik voel hetzelfde.
    @Barbara: oh wat een eer, bedankt <3.
    @Kleine Atlas: ik vind het ook! en oh de dekentjes, joepie

  11. Marie Says:

    @Kruimel: merci Kruimeltje

  12. pieke Says:

    ja,dat!

    vrijdag na het eten ruimen we het hele huis op met z’n vijven en daarna is het weekend. Ik vind het heerlijk om te zien dat mijn kinderen dat ook geen rottig klusje vinden, maar daar van genieten, het samen mooi maken en dan op de bank met een bakje chips en wat later naar bed.

  13. Agna Says:

    In t west-vlams : nagels mè kopn. Prachtig en helemaal waar ook wij warm van worden : tùskom. Zelfs die 2 jongens van ons met hun 16 en 20 lentes wentelen zich in de gezelligheid van tùszien.

Leave a Reply