denken

November 9th, 2016

mijn middelste dochter en ik gingen een nachtje naar Brussel, enkele weken geleden.

zij mocht kiezen wat ze wou eten, en ook wat ze wou doen.

ze koos het stripmuseum. we namen en passant het MarcSleenmuseum mee, en genoten om ter hardst. Zij kreeg carte blanche om élke letter die ze tegenkwam te lezen, en ik tjoolde mee met haar, verwonderd over haar immense geletterdheid en haar serieuze gedachten.

We aten op restaurant en toen we ‘s avonds te voet naar ons hotel wandelden, in de Koningsstraat, verdwaalden we een beetje. We passeerden de Finance Tower, ze was onder de indruk, en ik weet niet of het komt door de verlaten duisternis of door het feit dat zij Brussel associeert met aanslagen, maar ze begon plots over oorlog.

Het leek alsof ze al haar gedachten had opgespaard, in een doosje in haar hoofd, en nu, na lange tijd, dat doosje eindelijk eens open kon maken. Niet dat ze niet babbelt hoor, en ook niet dat ze niet denkt, maar haar redeneringen gaan soms verloren in de drukte van een gezin, het gedoe als je van hier naar daar vliegt en er altijd wel iets belangrijker is, of luider of drukker.

Ze begon een ganse monoloog, die zo belangrijk was voor haar, dat we ons hotel passeerden en nog wat verder wandelden, want ik had het gevoel dat dat moment voor haar zo belangrijk was, dat het niet mocht worden verstoord, al zeker niet door een lift, een bed of een donsdeken.

Ze vertelde over hoe hard ze had nagedacht, toen ze voor het eerst over de aanslagen hoorde, en hoe ze alle verdriet van iedereen had vergeleken met elkaar (‘ook al weet ik dat je verdriet onmogelijk kunt vergelijken, mama’). Over de rol van het Westen, de toevoer van wapens, het feit dat ISstrijders ooit mensen waren die boterhammen aten en weenden als ze pijn hadden. Ze snapte de kwetsbaarheid van mensen, en de gretigheid van écht kwaad, om in te spelen op wie zwak is. Ze praatte maar, en ze praatte maar, en ze legde me wereldpolitiek uit, genuanceerd, met voorbeelden, linken en een gigantische portie relativiteit. Ze had het over Trump, die muren wilde bouwen, en hoe hard zij kwaad was geweest met mensen die muren willen bouwen tussen landen. Ze vermeldde dat iederéén die sterft in oorlog slachtoffer is, en dat ze één keer in haar leven graag zou willen praten met iemand die eerst denkt dat hij bommen moet maken en doen ontploffen, om dan later iets anders te denken. Ze gelooft dat mensen echt kunnen veranderen, ‘van in hun binnenste’, noemt zij het, als je voldoende met elkaar praat en ook een beetje luistert naar iemand anders. Ze had het over de luxe die wij hebben, om geen honger te hebben, geen bangheid voor de volgende dag, geen pijn zonder naar de dokter te gaan. Ze denkt dat hersenen van mensen écht kunnen veranderen als ze honger hebben of boos zijn, en ze gaat ervan uit dat, als je die boosheid kunt wegnemen, dat je dan ook hersenen weer beter kunt maken. ‘Ik ga nooit blij zijn met gevechten, mama, want we kunnen zo blijven de schuld op iemand anders steken, zonder ook naar onszelf te kijken. Ik noem dat geen overwinning hoor, zoiets, maar oververlies.’

Ze bleef maar redeneren, en ik sprong hier en daar bij, want een hoofdje van 9 kan soms wat ondersteuning gebruiken, maar meestal was ik stil. Ik werd pas écht stil toen ze zei dat ze had geteld hoeveel Moslims er in haar klas zitten, want bleek dat de helft van haar vrienden Moslim is. ‘Dat zijn mijn vrienden, mama, echt, denk je dat mijn vrienden zulke dingen goedkeuren, en mama, denk je dat ik mijn vrienden niet graag zie en het leuk vind als mensen zeggen dat Moslims stom zijn?’ Ik ga nooit van iemand zeggen dat hij stom is omdat hij gelooft, ook al geloof ik zelf niet echt in een God.

‘Ben je bang voor aanslagen?’, vroeg ik. ‘Neen,’ antwoordde ze onmiddellijk,’ ik ben niet bang voor zoiets. Ik hoop dat het niet meer gebeurt, maar ik ben niet bang. Ik ben niet zo snel bang voor mensen, zelfs als ze slechte gedachten hebben, want dan kun je altijd bang zijn en dan vergeet je dat het ook veel keer niet nodig is en dat het mooi is op de wereld.’

Er flitste vanalles door mijn hoofd, en ik kwam bij mijn grootmoeder terecht, die zes dochters had, en drie zonen, en die nooit de kans heeft gekregen om met één van haar kinderen alleen op stap te gaan, op hotel te slapen en twee keer op restaurant te gaan, allemaal in één weekend, terwijl de rest thuisbleef (nuance: de rest was ofwel op scoutsweekend ofwel gaan vissen in het noorden van Frankrijk). Nooit eens tijd om uren alleen met één van je kinderen te zijn, te horen hoe ze denken, doen en wat hun wensen en dromen zijn. Zou je je kinderen dan kennen, vroeg ik mij af, zou je dat niet missen, die unieke momenten? Ik dacht aan alle ouders op de wereld bij wie deze luxe geen mogelijkheid is, wegens geen geld, oorlog, spanningen, ziekte en ik dacht dat ik geluk had, met mijn dochter met haar immer humane blik op de wereld, die ze steeds verder ontwikkelt, daar in dat kopje van haar.

Ze was toch een beetje bang zei ze onderweg naar school, voor de muren van Trump, deze ochtend, en ik met haar.

11 Responses to “denken”

  1. Samaja Says:

    Prachtig hoe je dochter nu al zo kritisch en met open blik in het leven staat. Ik ben ook een beetje bang sinds deze ochtend…

  2. Marijke Says:

    Mooi

  3. Els Says:

    Prachtig. Wat een levenswijsheid voor een meisje van 9.

  4. Vink Says:

    Wijze woorden.
    Wat een rijkdom.

  5. Trage Gazelle Says:

    Zo schoon, echt.
    Dat jullie met twee naar Brussel trekken.
    Door de nacht wandelen.
    Die wijze dochter van jou.
    Dat jij de tijd neemt om ze haar monoloog te laten houden.
    en dat jij je afvraagt hoe dat gaat in die gezinnen waar geen mogelijkheid bestaat om in die hoofdjes te kijken. (doe ik ook soms).

  6. Kleine Atlas Says:

    Ach, wat spijtig dat jullie niet langskwamen bij ons. Een andere keer?

  7. marie Says:

    @KleineAtlas: maar ja! graag zelfs, heel graag. We bezoeken ook nog het Jubelparkmuseum binnenkort.
    Oh fijn!

  8. marie Says:

    @Gazelle en Vink en Els en Marijke en Samaja= merciiiii

  9. caroline Says:

    maar zo mooi zeg, wat een wijze dochter.
    jij bent duidelijk heel goed bezig.

  10. Kleine Atlas Says:

    @ Marie: jaaa! Oo, ik zou dat echt topleuk (en ook spannend) vinden. Ik stuur u een mailtje met mijn gegevens binnenkort.

  11. Hilde Says:

    Een beetje bang…maar samen staan jullie sterk!

Leave a Reply